share on:

Αυτοάνοσα και προβλήματα ούρησης

Τα αυτοάνοσα νοσήματα προκαλούνται από μια ανώμαλη ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού η οποία κατευθύνεται εναντίων των ίδιων του των ιστών, τους οποίους αποτυγχάνει να αναγνωρίσει. Υπάρχουν διάφορα αυτοάνοσα νοσήματα, τα οποία περιλαμβάνουν τον συστημικό ερυθηματώδη λύκο, το σύνδρομο Sjögren και τη ρευματοειδή αρθρίτιδα. Τα αυτοάνοσα νοσήματα μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία του κατώτερου ουροποιητικού εξαιτίας προσβολής του κεντρικού νευρικού συστήματος, αύξησης των περιφερικών υποδοχέων για ορισμένους νευροδιαβιβαστές και εναπόθεσης ανοσοσυμπλεγμάτων στην ουροδόχο κύστη.

Συστημικός ερυθηματώδης λύκος

Ο συστημικός ερυθηματώδης λύκος είναι μια αυτοάνοση ασθένεια η οποία χαρακτηρίζεται από συστημική φλεγμονή και παραγωγή πλήθους αυτοαντισωμάτων πολλά από τα οποία στοχεύουν αντιγόνα του κυτταρικού πυρήνα. Η ασθένεια είναι πιο κοινή στις γυναίκες και σε άτομα αφρικανικής και ασιατικής καταγωγής. Αν και η ακριβής αιτιολογία δεν είναι γνωστή, είναι ξεκάθαρο ότι παίζει ρόλο τόσο η γενετική προδιάθεση όσο και περιβαλλοντολογικά ερεθίσματα. Έχουν βρεθεί περίπου 50 αλληλόμορφα γονίδια που σχετίζονται με την εμφάνιση ερυθηματώδη λύκου, αλλά η ηλικία εμφάνισης και η βαρύτητα της νόσου έχουν μόνο μερική συσχέτιση με τα γονίδια που εκφράζει ο ασθενής.
Διάφορα οργανικά συστήματα μπορεί να επηρεαστούν από τον ερυθηματώδη λύκο. Πιο συχνά είναι τα δερματικά και μυοσκελετικά συμπτώματα. Νευροψυχιατρικές εκδηλώσεις όπως άνοια θεωρούνται εκδήλωση της νόσου και είναι σε αύξηση. Η θνητότητα από συστημικό ερυθηματώδη λύκο οφείλεται κυρίως σε ενεργή νόσο (κυρίως νεφρίτιδα), σε ταχεία αθηροσκλήρωση και σε λοίμωξη λόγω ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων.
Οι παρούσες θεραπείες προκαλούν γενικευμένη ανοσοκαταστολή και είναι  ανεπαρκείς, με περιορισμένη αποτελεσματικότητα και σημαντική τοξικότητα. Διάφορες κλινικές μελέτες νέων βιολογικών παραγόντων έχουν αποδειχθεί αποτυχημένες, υποδεικνύοντας την ανάγκη για καλύτερη κατανόηση των παθογενετικών μηχανισμών.
Η κλασσική ουρολογική επιπλοκή της κυστίτιδας από ερυθηματώδη λύκο θεωρείται σπάνια με επιπολασμό 1 με 2% των ασθενών. Δίνει συμπτώματα παρόμοια με τη διάμεση κυστίτιδα και προκαλείται από την εναπόθεση ανοσοσυμπλεγμάτων στα μικρά αγγεία και στις λείες μυϊκές ίνες της ουροδόχου κύστης. Στις σοβαρές περιπτώσεις συνοδεύεται από λειτουργική απόφραξη των νεφρών με διάταση των πυελοκαλυκικών συστημάτων άμφω και υδρονέφρωση. Σχετίζεται επίσης με την εμφάνιση εντερίτιδας από λύκο.
Επιδημιολογικές μελέτες έχουν δείξει ότι εκτός από κυστίτιδα, οι ασθενείς με συστημικό λύκο μπορούν να εμφανίσουν μια ποικιλία και άλλων συμπτωμάτων όπως συχνοουρία, επιτακτικότητα, αδύναμη ροή ούρων και ατελές άδειασμα της κύστης μετά από ούρηση. Η εμφάνιση αυτών των συμπτωμάτων σχετίζεται με ενεργοποίηση της νόσου και επηρεασμό του κεντρικού νευρικού συστήματος. Στον ουροδυναμικό έλεγχο, οι ασθενείς αυτοί δείχνουν μια ουροδόχο κύστη μικρής κυστεομανομετρικής χωρητικότητας.

Σύνδρομο Sjögren

Το πρωτοπαθές σύνδρομο Sjögren είναι μια χρόνια αυτοάνοση ρευματολογική νόσος η οποία χαρακτηρίζεται από λεμφοκυτταρική διήθηση των σιελογόνων και δακρυϊκών αδένων και η οποία προκαλεί ξηροστομία και ξηροφθαλμία.  Μπορεί επίσης να έχει και άλλες εκδηλώσεις όπως αρθρίτιδα, διάμεση νεφρίτιδα, περιφερική νευροπάθεια και ψηλαφητή πορφύρα. Το 90% των ασθενών με σύνδρομο  Sjögren είναι γυναίκες.
Μελέτη σε γυναίκες με σύνδρομο Sjögren έδειξε ότι έχουν υπερδιπλάσια πιθανότητα εμφάνισης συμπτωμάτων υπερλειτουργικής κύστης σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό (56% έναντι 22%). Τα συμπτώματα υπερλειτουργικής κύστης που εμφάνιζαν είναι αυξημένη συχνότητα ουρήσεων την ημέρα και τη νύχτα και μειωμένο μέσο όγκο ούρων ανά ούρηση. Έχει τεθεί το ερώτημα μήπως η αυξημένη συχνότητα ουρήσεων οφείλεται σε αυξημένη κατανάλωση υγρών λόγω της ξηροστομίας. Όμως μελέτες έδειξαν ότι σε γενικές γραμμές η κατανάλωση υγρών και ο συνολικός όγκος ούρων δεν διαφέρουν ανάμεσα στις γυναίκες που εμφανίζουν ή όχι συμπτώματα υπερλειτουργικής κύστης και άρα δεν είναι αυτό η αιτία. Επίσης ο μικρότερος μέσος όγκος ούρων ανά ούρηση υποδηλώνει μειωμένη λειτουργική χωρητικότητα της ουροδόχου κύστης.
Οι ασθενείς με σύνδρομο Sjögren παράγουν αυτοαντισώματα τα οποία μπλοκάρουν τους μουσκαρινικούς υποδοχείς στα νευρικά κύτταρα. Έχει αποδειχτεί ότι αυτή είναι η αιτία της ξηροστομίας. Η υπόθεση ήταν ότι η παραγωγή αντισωμάτων ενάντια στους Μ3 μουσκαρινικούς υποδοχείς στην ουροδόχο κύστη σχετίζεται με τα συμπτώματα ούρησης. Αυτό όμως είναι παράδοξο γιατί κάτι τέτοιο θα έπρεπε να προκαλεί μειωμένη αισθητικότητα και συσπαστικότητα της κύστης. Πειράματα σε ποντίκια απέδειξαν ότι η παρουσία αντισωμάτων εναντίων των μουσκαρινικών υποδοχέων από ανθρώπους με σύνδρομο Sjögren προκαλεί αντιδραστική αύξηση της έκφρασης μουσκαρινικών υποδοχέων στην ουροδόχο κύστη και πιθανότατα αυτή είναι η αιτία των συμπτωμάτων.

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Η ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μια αυτοάνοση φλεγμονώδης νόσος η οποία επηρεάζει πολλά οργανικά συστήματα. Η αιτιολογία της ρευματοειδούς αρθρίτιδας είναι ασαφής και ο επιπολασμός παγκοσμίως είναι περίπου 1%. Αν και η ρευματοειδής αρθρίτιδα επηρεάζει κυρίως τον αρθρικό υμένα και τα τενόντια έλυτρα, εκτιμάται ως συστημική νόσος γιατί προσβάλει και εξωαρθρικές δομές.
Οι ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα εμφανίζουν με αυξημένη συχνότητα συμπτώματα κατώτερου ουροποιητικού και μάλιστα εμφανίζουν πιο έντονα συμπτώματα σε σχέση με το γενικό πληθυσμό. Αυτό είναι πιο έντονο στους ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα και δευτεροπαθές σύνδρομο Sjögren.

admin's picture

Αντώνιος Λογοθέτης Ουρολόγος, Fellow European Board of Urology

Εκπαιδεύτηκα στην παιδοχειρουργική στο Νοσοκομείο Παίδων Πεντέλης και στην ουρολογία στο Σισμανόγλειο Νοσοκομείο. Έχω εξειδικευτεί στη Νευροουρολογία, στην Ακράτεια και στην Ογκολογική ουρολογία στο Ενωμένο Βασίλειο. Είμαι μέλος της Ελληνικής, της Ευρωπαϊκής και της Αμερικανικής Ουρολογικής Εταιρίας, καθώς και της Ευρωπαϊκής Εταιρίας Σεξουαλικής Ιατρικής. Χειρουργώ στις κλινικές του Ομίλου Ιατρικού Αθηνών, στο Λευκό Σταυρό και στην Κλινική Δραγίνη (Mediterraneo).

No comment

Leave a Response

CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.